Keratokonus: incelen ve sivrileşen kornea
Genellikle ergenlikte başlar; ilk işaret, bir türlü sabitlenmeyen gözlük numarasıdır.
Kornea, gözün en önündeki saydam tabakadır — renkli irisin önündeki saat camı gibi. Keratokonusta kornea normalden incelir ve öne doğru sivrileşerek koni biçimini alır. Gözün kırma gücünün büyük kısmı bu yüzeyde olduğu için, şeklindeki değişiklik görmeyi de değiştirir.
Toplumda binde 0,5 ile 2,3 arasında görülür. Genellikle iki gözü birden etkiler, ama nadiren aynı ölçüde — sağ ve sol göz arasında asimetri yaygındır.
Kendini nasıl gösterir
Hastalık ergenlik döneminde başlar ve ortalama 35 yaşa kadar ilerler. İlk belirti nadiren çarpıcıdır: görme azalır ve gözlük numaraları sık sık değişir; gözlükler olması gerekenden daha sık yenilenir.
İleri keratokonusta koni başka biçimlerde de fark edilir — hasta aşağı baktığında sivrileşmiş kornea alt göz kapağına bastırır ve kapak kenarını çöktürür.
Neden olur
Kornea dokusu yapısal direncinin bir kısmını kaybeder; göz içi basıncı da zayıflayan bölgeyi öne itmeye yeter. Gözleri ovuşturma, alerjik göz hastalıkları ve ailede keratokonus bulunması hastalıkla ilişkilidir.
Bu yüzden gözleri ovuşturmayı bırakma önerisi küçük bir ayrıntı değildir. Yatkın bir kişide yıllar boyunca her gün tekrarlanan mekanik travma, zaten daha az dirençli olan bir dokuya etki eder.
İlerlemeyi durdurmak: çapraz bağlama
Çapraz bağlama (cross-linking) tedavisi, korneadaki kollajen lifleri arasında yeni bağlar oluşturarak korneayı sertleştirir. Amaç hastalığın ilerlemesini durdurmak ya da çok yavaşlatmaktır; tedavi uygulanan gözlerde bunu güvenilir biçimde sağlar.
Neyi vaat etmediğini de açıkça söylemek gerekir. Koninin düzleşmesi bazı gözlerde olur, bazılarında olmaz; çapraz bağlamanın her korneayı daha düzgün hâle getirmesi beklenemez. Asıl değeri hastalığın kötüleşmesini durdurmasıdır — bu yüzden geç değil, erken uygulanır.
Şekli düzeltmek: kornea içi halkalar
Kornea içi halkalar (INTACS), PMMA’dan yapılmış, 0,25–0,45 mm kalınlığında saydam yarım halkalardır ve kornea dokusunun içine yerleştirilir. Aslında miyopi tedavisi için geliştirilmişlerdir; ancak lazer miyopiyi çok daha iyi düzelttiği için 2002’den bu yana neredeyse yalnızca keratokonusta kullanılırlar.
Halkalar mekanik olarak çalışır: çevreye yerleştirildiklerinde korneayı bir kasnak gibi gerer ve koniyi bir miktar düzleştirir. Ne kadar düzelme sağlanabileceği, koninin yerine ve dokunun ne kadar inceldiğine bağlıdır.
Ne zaman nakil düşünülür
Kornea saydamlığını yitirdiyse ya da şekli halkaların ve kontakt lenslerin düzeltebileceğinin ötesine geçtiyse kornea nakli gündeme gelir. Keratokonusta korneanın en iç tabakası genellikle sağlamdır; bu yüzden tam kat nakil yerine çoğu zaman yalnızca ön tabakaların değiştirildiği katmanlı nakil — DALK — tercih edilir.
Doku uyumu gerekmez: kornea normalde damarsızdır, bu nedenle kornea nakli bir organ nakli gibi alıcıyla eşleştirilmez. Hangi ameliyatın uygun olduğuna yalnızca tanıya göre değil, kornea görüntülemesi ve muayeneye göre karar verilir.
Gözlerinizi değerlendirelim
Göz numarası geçmişinizi, önceki göz raporlarınızı ve varsa kornea görüntülemelerinizi gönderin; İstanbul’da yüz yüze ya da görüntülü görüşmeyle size özel bir değerlendirme yapılsın.
Bu yazı yalnızca genel bilgilendirme amaçlıdır; muayenenin ya da kişiye özel tıbbi önerinin yerini tutmaz.