კერატოკონუსი: რქოვანა, რომელიც თხელდება და იწვეტება
როგორც წესი, მოზარდობის ასაკში იწყება; პირველი ნიშანი სათვალის დიოპტრიაა, რომელიც ვერაფრით სტაბილიზდება.
რქოვანა თვალის ყველაზე წინა, გამჭვირვალე შრეა — ფერადი გარსის (ირისის) წინ მდებარე საათის მინის მსგავსი. კერატოკონუსის დროს რქოვანა ნორმაზე თხელი ხდება, წინ გამოიწევს, იწვეტება და კონუსის ფორმას იღებს. რადგან თვალის რეფრაქციული (გარდამტეხი) ძალის უდიდესი ნაწილი სწორედ ამ ზედაპირზე მოდის, მისი ფორმის ცვლილება მხედველობასაც ცვლის.
პოპულაციაში ის ყოველ ათას ადამიანზე 0,5-დან 2,3 შემთხვევამდე გვხვდება. როგორც წესი, ორივე თვალს აზიანებს, თუმცა იშვიათად — ერთნაირი ხარისხით: მარჯვენა და მარცხენა თვალს შორის ასიმეტრია ხშირია.
როგორ ვლინდება
დაავადება მოზარდობის ასაკში იწყება და საშუალოდ 35 წლამდე პროგრესირებს. პირველი სიმპტომი იშვიათად არის თვალსაჩინო: მხედველობა ქვეითდება, სათვალის დიოპტრიები ხშირად იცვლება და სათვალის შეცვლა ჩვეულებრივზე უფრო ხშირად ხდება საჭირო.
მოწინავე კერატოკონუსის დროს კონუსი სხვა ნიშნებითაც შესამჩნევი ხდება — როცა პაციენტი ქვემოთ იყურება, წაწვეტებული რქოვანა ქვედა ქუთუთოს აწვება და მის კიდეს ამრუდებს.
რატომ ვითარდება
რქოვანას ქსოვილი სტრუქტურული სიმტკიცის ნაწილს კარგავს, თვალშიდა წნევა კი საკმარისია იმისთვის, რომ დასუსტებული უბანი წინ გამოსწიოს. დაავადებასთან დაკავშირებულია თვალების ფშვნეტა, თვალის ალერგიული დაავადებები და ოჯახში კერატოკონუსის არსებობა.
ამიტომ რჩევა, რომ თვალების ფშვნეტა შეწყვიტოთ, უმნიშვნელო დეტალი არ არის. მიდრეკილ ადამიანში წლების განმავლობაში ყოველდღიურად განმეორებადი მექანიკური ტრავმა ისედაც ნაკლებად მდგრად ქსოვილზე მოქმედებს.
პროგრესირების შეჩერება: კროსლინკინგი
რქოვანას კროსლინკინგი (cross-linking) რქოვანას ამაგრებს: ის კოლაგენის ბოჭკოებს შორის დამატებით ბმებს ქმნის. მიზანია დაავადების პროგრესირების შეჩერება ან მნიშვნელოვნად შენელება; ნამკურნალებ თვალებში მეთოდი ამას საიმედოდ უზრუნველყოფს.
ისიც მკაფიოდ უნდა ითქვას, რას არ გპირდებათ ეს მეთოდი. კონუსის გაბრტყელება ზოგ თვალში ხდება, ზოგში — არა; არ შეიძლება მოველოდეთ, რომ კროსლინკინგი ყველა რქოვანას უფრო სწორ ფორმას მისცემს. მისი მთავარი ღირებულება დაავადების გაუარესების შეჩერებაა — სწორედ ამიტომ მას ადრე მიმართავენ და არა გვიან.
ფორმის გაუმჯობესება: რქოვანაშიდა რგოლები
რქოვანაშიდა რგოლები (INTACS) PMMA-სგან დამზადებული, 0,25–0,45 მმ სისქის გამჭვირვალე ნახევარრგოლებია, რომლებიც რქოვანას ქსოვილის სისქეში თავსდება. თავდაპირველად ისინი ახლომხედველობის (მიოპიის) სამკურნალოდ შეიქმნა, თუმცა 2002 წლიდან თითქმის მხოლოდ კერატოკონუსის დროს გამოიყენება, რადგან ლაზერი მიოპიას გაცილებით უკეთ ასწორებს.
რგოლები მექანიკურად მოქმედებს: პერიფერიაზე მოთავსებისას ისინი რქოვანას სალტესავით ჭიმავს და კონუსს გარკვეულწილად აბრტყელებს. რა ხარისხის გაუმჯობესებაა შესაძლებელი, დამოკიდებულია კონუსის მდებარეობაზე და იმაზე, თუ რამდენად არის ქსოვილი გათხელებული.
როდის განიხილება გადანერგვა
თუ რქოვანამ გამჭვირვალობა დაკარგა ან მისი ფორმა იმდენად შეიცვალა, რომ რგოლებითა და კონტაქტური ლინზებით მისი გამოსწორება აღარ ხერხდება, დღის წესრიგში რქოვანას გადანერგვა დგება. კერატოკონუსის დროს რქოვანას ყველაზე შიდა შრე, როგორც წესი, ჯანმრთელია; ამიტომ გამჭოლი კერატოპლასტიკის ნაცვლად ხშირად უპირატესობა შრეობრივ გადანერგვას — DALK-ს ენიჭება, რომლის დროსაც მხოლოდ წინა შრეები იცვლება.
ქსოვილური თავსებადობის შერჩევა საჭირო არ არის: რქოვანა ნორმაში სისხლძარღვებს არ შეიცავს, ამიტომ რქოვანას ტრანსპლანტატს რეციპიენტთან ისე არ არჩევენ, როგორც ორგანოს გადანერგვისას. რომელი ოპერაციაა მიზანშეწონილი, წყდება არა მხოლოდ დიაგნოზის, არამედ რქოვანას ვიზუალიზაციური კვლევებისა და გასინჯვის საფუძველზე.
შევაფასოთ თქვენი თვალები
გამოგვიგზავნეთ თქვენი სათვალის რეცეპტების ისტორია, თვალის წინა დასკვნები და, ასეთის არსებობის შემთხვევაში, რქოვანას გამოსახულებები ინდივიდუალური შეფასებისთვის — პირისპირ სტამბოლში ან ვიდეოზარით.
ეს სტატია მხოლოდ ზოგადი საინფორმაციო ხასიათისაა და ვერ ჩაანაცვლებს სამედიცინო გასინჯვას ან ინდივიდუალურ სამედიცინო რჩევას.