Katarakt: mercek neden bulanıklaşır, ameliyat neler yapabilir
Yalnızca yaşlılık hastalığı değil — yerine konan mercek de artık başlı başına bir seçim.
Gözün içinde, irisin arkasında saydam bir mercek (lens) vardır. Bu mercek saydamlığını kaybedip bir perde gibi görmeyi engellemeye başladığında buna katarakt denir.
Genellikle yaşlılara özgü bir durum olarak bilinir ve en sık nedeni gerçekten de yaştır. Ancak bebekler doğuştan kataraktlı olabilir; kortizon kullanımı, şeker hastalığı ya da yaralanmalar sonrasında katarakt çok daha genç yaşlarda da gelişebilir.
Merceğin içinde neler olur
Yaşla birlikte merceğin ağırlığı ve kalınlığı artar, çekirdeği sıkışır ve sertleşir. Merceği oluşturan “kristalin” proteinleri kimyasal bir değişim geçirir ve mercek saydamlığını yitirir.
Bu yavaş ilerleyen bir süreçtir; belirtiler de yavaş gelişir: renkler soluklaşır, farlarda ve güneş ışığında dağılma-saçılma artar, gözlük numarası değişir.
Ameliyatın kendisi
Fakoemülsifikasyonda bulanıklaşmış mercek küçük bir kesiden girilerek ultrason enerjisiyle parçalanır ve emilir; yerine yapay bir göz içi mercek yerleştirilir. Gözün kendi kapsülü korunur ve yeni merceği taşır.
Femtosaniye lazer yardımlı ameliyatta 3,2 mm’lik kesi ve kapsüldeki yuvarlak açıklık bıçak yerine lazerle yapılır; mercek daha sonra aynı şekilde parçalanıp alınır.
Takılan mercek de ameliyat kadar önemli
Katarakt ameliyatı pratikte bir refraktif cerrahiye dönüştü. Tek odaklı (monofokal) mercek tek bir mesafede — genellikle uzakta — net görüş sağlar; okumak için gözlük gerekir. Trifokal ya da “akıllı” mercek ise uzak, orta ve yakın mesafede görüş sağlamak üzere tasarlanmıştır ve birçok hastada gözlük ihtiyacını azaltabilir.
Trifokal mercek her göz için uygun değildir. Kornea ve retinanın durumu, geçirilmiş göz ameliyatları ve hastanın gözlerini günlük hayatta nasıl kullandığı kararı etkiler. Bu konuşma ameliyattan sonra değil, önce yapılmalıdır.
Son yıllarda neler değişti
Fakoemülsifikasyon her geçen gün gelişiyor: ameliyat uyuşturucu iğne yapılmadan, daha küçük bir kesiden ve dikiş atılmadan gerçekleştiriliyor; kullanılan mercekler arasında çok odaklı (multifokal) mercekler ve ultraviyole filtreli mercekler bulunuyor.
Beklentiler de buna göre yükseldi. Bir kuşak önce başarılı bir katarakt ameliyatı gözlükle net görmek demekti; bugün asıl soru genellikle gözlüğe hiç gerek kalıp kalmayacağıdır.
Gözlerinizi değerlendirelim
Göz numarası geçmişinizi, önceki göz raporlarınızı ve varsa kornea görüntülemelerinizi gönderin; İstanbul’da yüz yüze ya da görüntülü görüşmeyle size özel bir değerlendirme yapılsın.
Bu yazı yalnızca genel bilgilendirme amaçlıdır; muayenenin ya da kişiye özel tıbbi önerinin yerini tutmaz.