Göz kuruluğu: gözyaşı az mı, buharlaşma fazla mı
Sulanma, kuruluğun sık görülen bir belirtisidir — şikâyetin bu kadar sık yanlış yorumlanmasının nedeni de budur.
Gözyaşı yalnızca tuzlu su değildir. Sıvı tabakasında iyonlar — sodyum, potasyum, klor, demir, bakır, magnezyum, kalsiyum, fosfor —; üre, glukoz, laktat, sitrat, askorbat ve amino asitler; ayrıca immünglobulinler, lizozim, beta-lizin ve laktoferrin gibi proteinler bulunur.
Göz kuruluğu iki yoldan gelişir: ya gözyaşı az salgılanır ya da salgılanan gözyaşı fazla buharlaşır. Bu ayrım önemlidir, çünkü tedaviler farklıdır.
Gözyaşının az salgılanması
Nedenlerden biri Sjögren hastalığıdır: gözyaşı bezinin nedeni bilinmeyen iltihabi bir reaksiyonla tahrip olduğu romatizmal bir hastalık. Göz kuruluğunun yanı sıra ağız kuruluğuna da yol açar ve başka romatizmal hastalıklarla birlikte görülebilir.
Sjögren hastalığı yoksa gözyaşı salgısındaki azalma; yaşın ilerlemesine, gözyaşı bezini tahrip eden hastalıklara — örneğin guatrın gözü etkileyen tipine —, trahom gibi hastalıklarda bezin kanalcıklarının tıkanmasına ya da bazı nörolojik hastalıklara bağlı olabilir.
Fazla buharlaşma
Kontakt lens ve bilgisayar kullanımı sık nedenlerdir. Kirpik diplerindeki yağ bezlerinin sorunları da bir diğer nedendir: gözyaşının yağ bileşeni yetersiz kaldığında, altındaki sulu tabaka olması gerekenden çok daha hızlı buharlaşır.
Kontakt lens kullananlarda gözyaşının yoğunluğu da artar; bu da sorunu ağırlaştırır.
Neler hissettirir
Batma, yabancı cisim hissi, yanma, yapışkan akıntı, görme bulanıklığı, kızarma, ışık hassasiyeti ve gözlerde genel bir yorgunluk hissi.
Sulanma da bu listeye girer. Kuruyan göz yüzeyi refleks bir gözyaşı boşalmasını tetikleyebilir; bu yüzden hastalar çoğu zaman gözlerinin sürekli sulandığından şikâyet ederek gelir — kuruluğun yol açmasını bekledikleri durumun tam tersi.
Nasıl değerlendirilir
Gözyaşı kırılma zamanı standart ölçümlerden biridir: normalde gözyaşı her göz kırpmadan sonra en az 10 saniye boyunca göz yüzeyini kaplar; bundan daha önce kuru alanlar oluşması gözyaşı tabakasının dengesiz olduğunu gösterir.
Muayene, iki mekanizmadan hangisinin baskın olduğunu ortaya koyar; tedavinin gözyaşını yerine koymaya mı, buharlaşmayı azaltmaya mı, yoksa altta yatan kapak kenarı hastalığını tedavi etmeye mi yönelik olacağını da bu belirler.
Gözlerinizi değerlendirelim
Göz numarası geçmişinizi, önceki göz raporlarınızı ve varsa kornea görüntülemelerinizi gönderin; İstanbul’da yüz yüze ya da görüntülü görüşmeyle size özel bir değerlendirme yapılsın.
Bu yazı yalnızca genel bilgilendirme amaçlıdır; muayenenin ya da kişiye özel tıbbi önerinin yerini tutmaz.