ცისფერი სინათლე
ბოლო 15–20 წელიწადში სინათლის წყაროები და ტექნოლოგიები მნიშვნელოვნად განვითარდა. ნათურები და ლუმინესცენტური ლამპები LED („light emitting diode“ — შუქდიოდური) განათებამ ჩაანაცვლა.
ბოლო 15–20 წელიწადში სინათლის წყაროები და ტექნოლოგიები მნიშვნელოვნად განვითარდა. ნათურები და ლუმინესცენტური ლამპები LED („light emitting diode“ — შუქდიოდური) განათებამ ჩაანაცვლა. თეთრი LED სინათლე შეიცავს ცისფერ სინათლესა და ფოსფორს.
LED-ების მცირე ზომის გამო მათ უპირატესობას ანიჭებენ სმარტფონებში, პლანშეტებსა და ტელევიზორის ეკრანებში. შედეგად, ჩვენ ბევრად მეტ ცისფერ სინათლეს ვექვემდებარებით, ვიდრე ათი წლის წინ.
როგორ მოქმედებს ცისფერი სინათლე ბავშვების თვალებზე?
ცისფერი სინათლე ბავშვების ძილის რეჟიმს არღვევს, განსაკუთრებით მაშინ, როცა ისინი მას ღამის ძილის წინ ექვემდებარებიან — ანუ როცა ძილის წინ უშუალოდ იყენებენ მობილურ ტელეფონს, პლანშეტს, კომპიუტერს ან უყურებენ ტელევიზორს. ძილის ნაკლებობა კი უარყოფითად მოქმედებს ბავშვების ზრდაზე, ყურადღებასა და სასკოლო მოსწრებაზე.
რა პრობლემები შეიძლება აღინიშნოს ბავშვებში, რომლებიც მუდმივად ექვემდებარებიან ცისფერ სინათლეს?
ბავშვის თვალის გამჭვირვალე შრე (რქოვანა) და ბროლი სინათლეს მოზრდილისაზე მეტად ატარებს. ორ წლამდე ასაკის ბავშვებს ციფრული ეკრანებით სარგებლობის ნება არ უნდა მისცეთ. უფროს ბავშვებში ციფრულ ეკრანებთან ხანგრძლივად ყურებით გამოწვეულმა თვალის დაღლილობამ, ფოკუსირების გაძნელებამ, თვალის სიმშრალემ და თავის ტკივილმა შეიძლება უარყოფითად იმოქმედოს სწავლასა და პროდუქტიულობაზე.
არსებობს თუ არა კვლევები ცისფერი სინათლის მავნე ზემოქმედების შესახებ? თუ არსებობს, რა შედეგები მიიღეს?
დღის საათებში ცისფერი სინათლე დადებითად მოქმედებს ჩვენს ყურადღებაზე, რეაქციის სისწრაფესა და განწყობაზე, თუმცა ღამით მისი ზემოქმედება ჩვენს ბიოლოგიურ საათს არღვევს. ვარაუდობენ, რომ ამან შეიძლება გამოიწვიოს კიბო, შაქრიანი დიაბეტი, გულის დაავადებები და სიმსუქნე.
როდის და როგორ უნდა დავიცვათ თავი ცისფერი სინათლისგან?
ცისფერი სინათლისგან თავი ღამით უნდა დავიცვათ. ღამის ძილამდე 2–3 საათით ადრე უნდა შევწყვიტოთ ცისფერი სინათლის გამომსხივებელი ელექტრონული მოწყობილობების ყურება, ან გამოვიყენოთ ცისფერი სინათლის ფილტრიანი სათვალე. ღამის ნათურის ფერად კი წითელი უნდა ავირჩიოთ.
რა არის ცირკადული რიტმი? რა მნიშვნელობა აქვს მას და როგორ მოქმედებს მასზე ცისფერი სინათლე?
ჩვენი ორგანიზმის 24-საათიან შინაგან რიტმს ცირკადული რიტმი ეწოდება. ცირკადულ რიტმზე მოქმედი მთავარი გარემო ფაქტორი სინათლეა. ღამით ჩაძინებას თავის ტვინიდან გამოყოფილი ჰორმონი მელატონინი უზრუნველყოფს. სიგნალი, რომელიც თავის ტვინს „ეუბნება“, გამოყოს თუ არა მელატონინი, არის მელანოფსინი, რომელსაც თვალის სინათლისადმი მგრძნობიარე უჯრედები გამოყოფს. სხვა სიტყვებით, როცა სინათლე კლებულობს, თვალი თავის ტვინს ძილის სიგნალს უგზავნის. ცისფერი სინათლე მელატონინის გამოყოფას ყველაზე მეტად თრგუნავს. თუ ღამით ცისფერ სინათლეს ვექვემდებარებით, ძილი გვიფრთხება და ძილის რეჟიმი გვერღვევა.
აქვს თუ არა ცისფერ სინათლეს მავნე ზემოქმედება ბადურაზე (თვალის ნერვულ შრეზე)?
ექსპერიმენტულ კვლევებში ნაჩვენებია, რომ ცისფერი სინათლე ბადურას აზიანებს. არსებობს კვლევები, რომლებიც ვარაუდობენ, რომ სიცოცხლის განმავლობაში მიღებულ ცისფერ სინათლეს შეიძლება როლი ჰქონდეს მაკულის ასაკობრივი დეგენერაციის განვითარებაში, რომელიც მხედველობის დაკარგვას იწვევს. თუმცა მაკულის ასაკობრივი დეგენერაციის განვითარებაში მრავალი ფაქტორი მონაწილეობს და მხოლოდ ცისფერი სინათლის ზემოქმედება ჯერ ბოლომდე დამტკიცებული არ არის.
რჩევები მათთვის, ვინც მუდმივად იყენებს კომპიუტერს, ტელეფონსა და პლანშეტს
ეკრანი თქვენგან 35–40 სმ მანძილზე უნდა იყოს.
საათში მინიმუმ 3-ჯერ მოაშორეთ მზერა ეკრანს და შორს გაიხედეთ.
თუ თვალში სიმშრალის ისეთი ნიშნები გაჩნდა, როგორიცაა სიწითლე და ჩხვლეტა, გამოიყენეთ ხელოვნური ცრემლის წვეთები.
ღამით დაძინებამდე 2–3 საათით ადრე შეწყვიტეთ ეკრანების გამოყენება ან გაიკეთეთ ცისფერი სინათლის დამბლოკავი სათვალე.
წელიწადში ერთხელ გაიარეთ თვალის გასინჯვა.
არსებობს თუ არა სპეციალური საშუალებები ცისფერი სინათლისგან თავის დასაცავად?
ცისფერი სინათლისგან თავის დასაცავად შეგვიძლია გამოვიყენოთ სათვალის ლინზები, რომლებიც ცისფერ სინათლეს ბლოკავს. ცისფერი სინათლისგან დაცვის გარდა, ეს ლინზები ამცირებს ბრწყინვას და უფრო კომფორტულ ხედვას უზრუნველყოფს. ისინი ფერების უფრო ბუნებრივად აღქმის საშუალებასაც გვაძლევს.
ვინ ირჩევს მათ ყველაზე ხშირად?
ეს ლინზები უნდა აირჩიონ მათ, ვინც კომპიუტერთან ხანგრძლივ საათებს ატარებს. ასევე ცისფერი სინათლის დამბლოკავი ლინზები უნდა გამოიყენონ მათ, ვინც მობილურ ტელეფონს ბევრს იყენებს ან ტელევიზორს საათობით უყურებს.
შევაფასოთ თქვენი თვალები
გამოგვიგზავნეთ თქვენი სათვალის რეცეპტების ისტორია, თვალის წინა დასკვნები და, ასეთის არსებობის შემთხვევაში, რქოვანას გამოსახულებები ინდივიდუალური შეფასებისთვის — პირისპირ სტამბოლში ან ვიდეოზარით.
ეს სტატია მხოლოდ ზოგადი საინფორმაციო ხასიათისაა და ვერ ჩაანაცვლებს სამედიცინო გასინჯვას ან ინდივიდუალურ სამედიცინო რჩევას.