კომპიუტერები და თვალები

„კომპიუტერული მხედველობის სინდრომი“

დაახლოებით 30–35 წლის წინ კომპიუტერების განვითარებამ სამუშაო ადგილებზე რევოლუცია მოახდინა. მანამდე საოფისე სამუშაო მოიცავდა ისეთ საქმიანობას, როგორიცაა საბეჭდ მანქანაზე ბეჭდვა, საქაღალდეების დახარისხება, კითხვა და წერა. თითოეული მათგანი სხეულისა და მზერის ნაწილობრივ განსხვავებულ პოზიციას მოითხოვდა, რაც საქმიანობებს შორის ბუნებრივ შესვენებებს ქმნიდა. კომპიუტერებმა ყველა ეს ამოცანა ერთად მოუყარა თავი და ისინი ეკრანის წინ უძრავად შესასრულებელ საქმედ აქცია, რამაც ხარისხი, წარმოება და ეფექტიანობა გაზარდა. სამსახურის გარეთაც გაიზარდა კომპიუტერის გამოყენება ინტერნეტისა და სხვა მიზნებისთვის. შედეგად 21-ე საუკუნე ეპიდემიის წინაშე აღმოჩნდა: „კომპიუტერული მხედველობის სინდრომი“. როგორც კომპიუტერის მომხმარებლები, ბევრი ჩვენგანი ამ სინდრომის ერთ ან რამდენიმე ნიშანს უჩივის: თვალების ტკივილი, დაღლილობა, დისკომფორტი, სიწითლე, მხედველობის დაბინდვა, ორმაგი ხედვა. ამ სინდრომის სხვა, თვალთან დაუკავშირებელი სიმპტომებია თავის, კისრის, მხრებისა და ზურგის ტკივილი.

კომპიუტერული მხედველობის სინდრომის ყველაზე მნიშვნელოვანი მიზეზი თვალის სიმშრალეა

კომპიუტერთან მუშაობის შემდეგ თვალებში სიმშრალე და მასთან დაკავშირებული წვისა და სიმძიმის შეგრძნება ჩნდება. კომპიუტერის მომხმარებლებში თვალის ზედაპირის სიმშრალის კომპენსაციისთვის შეიძლება რეფლექსური ცრემლდენაც განვითარდეს. თვალის ზედაპირზე მშრალი უბნების წარმოქმნის მთავარი მიზეზი ისაა, რომ ეკრანის წინ დახამხამების სიხშირე გვიმცირდება. გარდა ამისა, ეკრანის წინ თვალების გამოშრობაში შემდეგი რისკ-ფაქტორებიც მონაწილეობს:

• საოფისე გარემო: კონდიციონერები, ქაღალდის მტვერი, ლაზერული პრინტერისა და ასლის გადამღები აპარატის ტონერები ქმნის სიმშრალეს და ქიმიურ დისბალანსს, რომელიც რქოვანას (თვალის ყველაზე წინა, გამჭვირვალე შრეს) აღიზიანებს.
• თვალის ზედაპირზე აორთქლების ფართობის ზრდა: ქაღალდიდან კითხვისას, როგორც წესი, ქვემოთ ვიყურებით; ქუთუთოები თვალის ზედაპირის დიდ ნაწილს ფარავს და ცრემლის აორთქლებას აფერხებს. ეკრანიდან კითხვისას კი, როგორც წესი, პირდაპირ წინ ვიყურებით, რაც ქუთუთოებს შორის ნაპრალს აფართოებს. შედეგად ცრემლი უფრო დიდი ფართობიდან ორთქლდება.
• სქესი: ქალები თვალის სიმშრალეს მამაკაცებზე ხშირად უჩივიან.
• დაბერება: ასაკთან ერთად ცრემლის გამომუშავება მცირდება.
• ზოგიერთი რევმატოლოგიური დაავადება
• კონტაქტური ლინზების ტარება: როცა ლინზა შრება, დახამხამებისას ზედა ქუთუთოს ეკვრის და უსიამოვნო ხახუნის შეგრძნებას ქმნის.

წამწამების ძირში აქერცვლა და სიწითლე, რასაც „ბლეფარიტს“ ვუწოდებთ

• ქუთუთოების შიდა კიდეზე მაკიაჟის საშუალებების წასმა

ეკრანის გამოსახულების ხარისხის, განათებისა და ანარეკლის უარყოფითი გავლენა თვალებზე

რამდენად კარგად აჩვენებს კომპიუტერი ეკრანზე გამოსახულებას, 3 რამეზეა დამოკიდებული: განახლების სიხშირეზე („refresh“), გარჩევადობასა და წერტილის ბიჯზე („dot pitch“). განახლების იდეალური სიხშირეა 70 ჰც და მეტი. რაც უფრო მაღალია გარჩევადობა, მით უკეთესი. სასურველია, წერტილის ბიჯი 0.28 მმ ან ნაკლები იყოს.

Windows-ში განახლების სიხშირისა და გარჩევადობის შეცვლა შეგიძლიათ ეკრანის თვისებებში (Display Properties), „პარამეტრების“ განყოფილებაში. თუ სხვა ოპერაციულ სისტემას იყენებთ, მიმართეთ დახმარების მენიუს ან თქვენი მონიტორის სახელმძღვანელოს. წერტილის ბიჯი კი ფიქსირებულია და მისი შეცვლა შეუძლებელია.

გარემო განათება (ლუმინესცენტური ნათურები, ფანჯრები, მაგიდის ლამპები და ა.შ.) ზედმეტად ძლიერი არ უნდა იყოს, წინააღმდეგ შემთხვევაში ეკრანზე სიმბოლოებს ანარეკლი და ბრწყინვა გაუჩნდება. თუ გარემო განათების რეგულირება შეუძლებელია, უნდა გამოიყენოთ ანტიბრწყინვის ფილტრები. ეკრანის ფილტრებს შეუძლია ვიზუალური აღქმის გაუმჯობესება და თვალების ოდნავ მაინც შემსუბუქება.

თუ CRT („cathode ray tube“ — ელექტრონულ-სხივური მილი) მონიტორებს LCD („liquid crystal display“ — თხევადკრისტალური ეკრანი) მონიტორებს შევადარებთ, LCD მონიტორები თვალის ჯანმრთელობისთვის უფრო ხელსაყრელია. LCD ტექნოლოგიის განვითარების წყალობით თვალები ნაკლებად იღლება.

როგორ ავიცილოთ თავიდან კომპიუტერული მხედველობის სინდრომი

• გარემო განათება ზედმეტად ძლიერი არ უნდა იყოს
• ეკრანი თქვენგან 35–40 სმ მანძილზე უნდა იყოს
• საათში 3-ჯერ მოაშორეთ მზერა ეკრანს და შორს გაიხედეთ
• წელიწადში 1-ჯერ გაიარეთ თვალის გასინჯვა
• გამოიყენეთ ხელოვნური ცრემლის წვეთები (ჰკითხეთ თქვენს ოფთალმოლოგს)
• დაატენიანეთ ოფისის ჰაერი
• გამოიყენეთ ეკრანის ფილტრი
• თუ სათვალეს ატარებთ, ლინზები ანტირეფლექსური საფარით აირჩიეთ

შავი ტექსტი თეთრ ფონზე: საუკეთესო

მუქი ტექსტი ღია ფონზე, მაღალი კონტრასტი: კარგი

ფონსა და ტექსტის ფერს შორის დაბალი კონტრასტი: მოერიდეთ

ორნამენტიანი ფონი: კითხვა დამღლელია